Enki Bilal: wczesne prace
 

Wczesne prace

Enes (zdrobniale - Enki) Bilal urodził się w stolicy byłej Jugosławii, Belgradzie, 7 października 1951 roku (czyli niedawno obchodził pięćdziesiąte urodziny). Jego matka była Czeszką, ojciec - Jugosławianinen z Hercegowiny. W wieku dziesięciu lat przeniósł się do Paryża, dokąd wcześniej wyemigrował był jego ojciec. Tam później studiował w École des beaux-arts (odpowiedniku Akademii Sztuk Pięknych). Swoją przygodę z komiksem Bilal rozpoczął w roku 1972. Wygrał wówczas konkurs czasopisma Pilote i zaczął zajmować się tam działem aktualności.



Wczesny rysunek Bilala z albumu Przeklęta czarka.

W Pilote Bilal stworzył swoje pierwsze komiksy. Ich zbiór z lat 1971-1975 został wydany w 1975 roku pod tytułem l'Appel des étoiles (Wezwanie gwiazd) i po raz drugi w 1981 roku, tym razem pod tytułem le Bol maudit (Przeklęta czarka - taki był tytuł pierwszego komiksu Bilala, opublikowanego na łamach Pilote). Historie te zarówno graficznie, jak i treściowo odbiegają dość znacznie od późniejszego stylu autora. Rysunek wykazuje silny wpływ Moebiusa - jest czarno-biały i realistyczny. Scenariusze są mroczne, bohaterowie spotykają siły obce i wrogie, z reguły pochodzące spoza Ziemi. Bilal nie bał się rysować ani brzydoty ludzi, ani odpychających potworów z obcych planet, co lekko trąci cyberpunkiem, do którego blisko będzie również jego późniejszej twórczości.

Nie jest to czysta fantastyka naukowa, a raczej rodzaj niepokojących kosmicznych opowieści grozy (przypominają w tym styl Bradbury'ego), skoncentrowanych na psychice bohaterów a nie na nauce, technice, militariach ani galaktycznych imperiach. Ta cecha jest chyba jedyną rzeczą, która łączy te wczesne komiksy Bilala z jego późniejszą twórczością. Widać wyraźnie, że artysta od początku lubił stawiać trudne pytania i budował swoich bohaterów bardzo wiarygodnie z psychologicznego punktu widzenia. Nawet czyhające na protagonistów fantastyczne potwory często okazują się być tak samo zagubione, jak oni sami, co jest raczej nietypowym ujęciem tematu.



Fragment jednego ze "wspomnień z innych czasów", strona 37.

Bilal szybko zerwał z wpływami Moebiusa i odnalazł swój niepowtarzalny styl graficzny. Opowiadania, które powstały między rokiem 1974 a 1977 (wydane pod tytułem Mémoires d'outre espace (Wspomnienia spoza przestrzeni) w roku 1978 i ponownie jako Mémoires d'autres temps (Wspomnienia z innych czasów) w roku 1996) są już narysowane tak, jak znamy to z jego późniejszych prac, np. Trylogii Nikopola: pojawił się kolor i statyczny realizm rysunku. Również świat przedstawiony uległ transformacji - próżno szukać już scenariuszy kosmicznej grozy. Świat przedstawiony to - wciąż - odległe galaktyki i daleka przyszłość, ale pojawia się zaś tematyka, która będzie czytelnikom Bilala towarzyszyć przez wiele lat - w centrum znajduje się człowiek (lub android), artysta analizuje zaś jego interakcje z systemem politycznym, sobą samym, innymi ludźmi, Bogiem. Na przykład w Ultime négotiation (Ostateczne negocjacje) wybucha wojna z powodu niezrozumienia fundamentalnych różnic kulturowych między dwiema rasami. La Mort d'Orlaon (Śmierć Orlaona) opowiada o planecie, na której samoistnie powstają kopie (klony) bohatera, zabijające się nawzajem. W efekcie tytułowy Orlaon osiąga w pościgu za samym sobą pewną formę nieśmiertelności. Wreszcie w le Plitch obywatele Francji stopniowo znikają, a prezydent twierdzi, że są w klinice w Albanii. Razem z najbliższymi ministrami udaje się tam i spotyka szefów innych państw. Wszyscy zabijają się wzajemnie. Trzy wymienione motywy - nieśmiertelność, zrozumienie innego jako warunek zachowania pokoju i polityka jako katalizator nienawiści - można też odnaleźć w późniejszych albumach Bilala.



Eksterminator 17 to najbardziej fantastyczno-naukowy komiks Bilala (strona 4).

Od 1976 roku Bilal rysował tego typu komiksy dla czasopisma Métal Hurlant (dosł. Wrzeszczący Metal, znaczy to tyle samo, co angielskie Heavy Metal). Część z nich zostało później zebrane w albumie Crux Universalis obok kilkudziesięciu rysunków i ilustracji.

W 1979 r. wydany został Eksterminator 17, komiks narysowany przez Bilala do scenariusza Jean-Pierre'a Dionet, legendy francuskojęzycznego komiksu SF. Opowiada on o konstruktorze robotów, który próbuje stworzyć androida na bazie własnych komórek nerwowych. Udaje mu się to, ale dopiero tuż przed własną śmiercią. Ów android o niezwykłych cechach (model numer 17, 16 poprzednich było nieudanych) ma tylko jeden cel: wyzwolić roboty z niewoli. Przeleje się wiele krwi, ale cel ten zostanie osiągnięty.

Eksterminator 17 jest chyba najbardziej fantastyczno-naukowym komiksem Bilala (jeśli pominiemy wczesne miniatury). Występuje w nim wiele elementów z bogatego słownika schematów gatunkowych SF, ale jego zainteresowanie przyszłością jest tylko pretekstem, pozwalający na eksplorację interesujących zagadnień etycznych - choćby tego, czy maszyna może mieć duszę.


 
Data utworzenia strony: 19 XI 2001